Radny Paweł Knap złożył rezygnację z mandatu radnego Rady Miejskiej w Oleszycach. Decyzja została ogłoszona podczas ostatniej sesji i – jak podkreślił – ma związek z pismem Wojewody Podkarpackiego dotyczącym możliwego naruszenia przepisów ustawy o samorządzie gminnym.

Dlaczego radny złożył mandat?

Sednem sprawy jest realizacja zamówienia publicznego przez firmę Pawła Knapa. Przed objęciem mandatu – po rozstrzygnięciu przetargu w lipcu 2023 roku i podpisaniu umowy w sierpniu 2023 roku – realizował on zadanie dotyczące przebudowy i termomodernizacji budynku Przychodni Zdrowia w Oleszycach oraz modernizacji Centrum Rekreacyjno-Sportowego. Umowa została zawarta na 18 miesięcy, co sprawiło, że jej realizacja częściowo pokryła się z okresem pełnienia funkcji radnego. Mandat objął 7 lipca 2024 roku w wyniku wyborów uzupełniających, a więc w czasie, gdy kontrakt był już realizowany. To właśnie ten zbieg czasowy stał się kluczowym elementem całej sprawy.

Niedawno do wojewody wpłynęła informacja, że sytuacja ta może stanowić naruszenie art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Treść tych przepisów cytujemy poniżej:

Art.  24f. [Ograniczenie działalności gospodarczej radnego]
1.  Radni nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności.
1a.  Jeżeli radny przed rozpoczęciem wykonywania mandatu prowadził działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1, jest obowiązany do zaprzestania prowadzenia tej działalności gospodarczej w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania. Niewypełnienie obowiązku, o którym mowa w zdaniu pierwszym, stanowi podstawę do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego w trybie art. 383 ustawy, o której mowa w art. 24b ust. 6.

W świetle najnowszego orzecznictwa sądowego coraz częściej przyjmuje się, że nie tylko fizyczne korzystanie z mienia komunalnego, ale także uzyskiwanie wynagrodzenia z kontraktu realizowanego na rzecz gminy może być traktowane jako forma wykorzystania mienia komunalnego w rozumieniu tego przepisu. 

W piśmie wojewoda wskazała, że po analizie dokumentacji zachodzą przesłanki do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu. Jednocześnie przypomniano, że zgodnie z art. 383 § 2 Kodeksu wyborczego rada ma obowiązek podjąć stosowną uchwałę w terminie miesiąca od dnia wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu. W przypadku braku działania ze strony rady wojewoda może wydać tzw. zarządzenie zastępcze. Oznacza to, że organ nadzoru – po uprzednim wezwaniu do podjęcia uchwały i bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu – samodzielnie rozstrzyga sprawę w miejsce rady i stwierdza wygaśnięcie mandatu w drodze aktu nadzorczego. Dlatego też radny Paweł Knap podjął decyzję, że sam złoży mandat .Jak podkreślił, w jego ocenie lepiej, aby odpowiedzialność za zakończenie mandatu była po jego stronie, a nie po stronie Rady Miejskiej, która wcześniej wyraziła stanowisko, że nie widzi podstaw do jego wykluczenia.

Wyjaśnienia Pawła Knapa dotyczące okoliczności sprawy

Podczas sesji Paweł Knap przedstawił swoje stanowisko, odnosząc się bezpośrednio do pisma wojewody i okoliczności, które doprowadziły do obecnej sytuacji. Wyjaśnił, że jeszcze przed podjęciem decyzji o kandydowaniu do Rady Miejskiej przeanalizował swoją sytuację zawodową pod kątem obowiązujących przepisów i skonsultował ją z radcą prawnym. Jak zaznaczył, uzyskał wówczas opinię, że nie zachodzą przesłanki do naruszenia ustawy o samorządzie gminnym.

Podkreślił, że realizowany kontrakt został zawarty przed objęciem mandatu, a jego działania nie miały na celu obejścia prawa ani osiągnięcia jakiejkolwiek korzyści w związku z pełnioną funkcją publiczną.

– „Działam w dobrej wierze w oparciu o profesjonalną opinię prawną oraz w przekonaniu, że moje działania są zgodne z obowiązującym prawem” – mówił podczas wystąpienia.

Krytyczne uwagi o planie ogólnym i demografii

W swoim wystąpieniu były radny szeroko odniósł się do planu ogólnego gminy, który wszystkie samorządy będą musiały opracować w związku ze zmianami przepisów planistycznych. W jego ocenie rola rady w tej procedurze jest ograniczona, a odpowiedzialność za skutki dokumentu spadnie na samorząd, mimo że część rozwiązań wynika z narzuconych odgórnie regulacji.

Zwracał uwagę, że po przyjęciu planu ogólnego wielu mieszkańców może zostać zaskoczonych jego konsekwencjami. Wskazywał na ryzyko utraty możliwości zabudowy części działek, w tym budowy domów, budynków gospodarczych czy usługowych. Jego zdaniem może to prowadzić do spadku wartości nieruchomości, a niektóre tereny mogą zostać całkowicie wyłączone z zabudowy. Podnosił także problem gruntów klasy trzeciej, których odrolnienie – przy obecnych przepisach – wymaga decyzji ministra, co w praktyce znacząco ogranicza możliwości inwestycyjne.

Odnosząc się do przyszłości gminy, mówił również o sytuacji demograficznej. Według przywołanych przez niego prognoz liczba mieszkańców Oleszyc może w ciągu kilkunastu lat znacząco się zmniejszyć. – „Demografia nas dosłownie zabija” – stwierdził, wskazując na niski współczynnik urodzeń i wyzwania, jakie może to rodzić dla rozwoju gminy.

Na zakończenie podziękował Radzie Miejskiej za merytoryczne podejście do sprawy oraz okazane wsparcie.

Podczas tej samej sesji słowa podziękowania pod jego adresem skierował również burmistrz Michał Jabłoński, który odniósł się do dotychczasowej współpracy i zaangażowania radnego w sprawy gminy. – „Nie było ani jednej sytuacji, w której Paweł nie odebrałby ode mnie telefonu lub nie oddzwonił. Zawsze mnie wspierał i doradzał” – mówił burmistrz, podkreślając jego aktywność oraz merytoryczne podejście do omawianych tematów. Zaznaczył także, że Rada Miejska traci „bardzo merytoryczne wsparcie” w zakresie prawa budowlanego i spraw inwestycyjnych.

Co dalej?

Komisarz wyborczy – zgodnie z przepisami Kodeksu wyborczego – w ciągu trzech miesięcy od stwierdzenia wygaśnięcia mandatu ogłosi wybory uzupełniające w okręgu, w którym Paweł Knap uzyskał mandat. Termin głosowania zostanie wyznaczony w odrębnym postanowieniu, a procedura będzie przebiegać na takich samych zasadach jak w przypadku wyborów samorządowych w jednomandatowym okręgu wyborczym.

Co istotne, przepisy nie wykluczają możliwości ponownego kandydowania przez osobę, której mandat wygasł w opisanych okolicznościach. Oznacza to, że Paweł Knap będzie mógł ponownie ubiegać się o mandat radnego w nadchodzących wyborach uzupełniających, o ile zdecyduje się na start i spełni wymogi formalne.